خوانده‌ڤانێ هێژا تو دشیێ ل سه‌ر ڤى ئيمێلى به‌شدارببى shinwar16@gmail.com

الصفحات

یه‌لماز گۆنای كێ‌ یه‌؟


ئاماده‌كرن‌ پشتیوان عبدالرحمن
یه‌لماز گۆنای له‌ 1نیسانی ساڵی 1937 له‌ گوندێكی كوردنشینی سه‌ربه‌ شارۆچكه‌ی سیڤه‌ره‌كی سه‌ر به‌ شاری ئورفا له‌ دایك بووه‌. له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌كی هه‌ژارو كه‌م ده‌رامه‌تی گوندنشینی بێ زه‌وی و زار بووه‌،له‌به‌ر بوونی كێشه‌ی كۆمه‌لاَیه‌تی گونده‌كه‌ی خۆی جێهێشتووه‌و چۆته‌ شاری ئه‌ده‌نه‌. یه‌لماز گونای به‌ هۆی هه‌ژاری بنه‌ماڵه‌كه‌ی.

گه‌لێك كاری جۆر به‌ جۆری كردووه‌ و زۆری و زه‌حمه‌تیه‌كی ئێجگاری ژیانی چه‌شتووه‌. گۆنای به‌مه‌به‌ستی خوێندن له‌ شاری ئه‌ده‌نه‌ده‌چێته‌ شاری ئه‌نقه‌ره‌،ناوی خۆی له‌ كۆلیژی یاسا تۆمار ده‌كات،به‌لاَم دواتر ده‌چێته‌ كۆلیژی ئابووری. یه‌لمماز گۆنایله‌ ساڵی 1959وه‌ك نوسه‌ری سیناریۆو ئه‌كته‌ر به‌شداری له‌ فیلمی مندالاَنی وه‌ته‌ن ده‌كات،به‌بیانووی ئه‌وه‌ی پڕوپاگه‌نده‌ بۆ كۆمۆنیزم ده‌كات سزای ساڵ ونیوێكیزیندانی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنن و كاروانی ژیانی نێوزیندانی گۆنای ده‌ست پێ ده‌كات.گۆنای چه‌ندین ساڵی ته‌مه‌نی له‌ زیندان به‌هۆی داوای جیاجیا به‌سه‌ر ده‌بات ، به‌لاَم به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ زیندان ببێت به‌ ڕێگر له‌ به‌رده‌م هونه‌ره‌كه‌ی یه‌لماز گونایزیندان ده‌كات به‌ مه‌یدانی كاركردن له‌ بواری سینه‌مادا.له‌كاتی زیندانیكردنی ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌دا گه‌وره‌ هونه‌رمه‌ندانی سینه‌ماو شانۆی دونیا،وه‌ ده‌نگ هاتوون و ناڕه‌زایی خۆیان به‌رامبه‌ر به‌ زیندانیكردنی ده‌ربڕیوه‌ ئیلیا كازانگه‌وره‌ ده‌رهێنه‌ر ،له‌ زیندانیه‌كانی توركیادا ته‌وقه‌ی گه‌رمی له‌گه‌ل یه‌لماز گۆنایدا ده‌كات و به‌توندی ده‌ستی ده‌گوشێت.له‌ توركیادا گه‌ڵێك هونه‌رمه‌ند له‌سه‌ر ئاستی توركیا و جیهان وه‌سفی گۆناییان كردووه‌،سینه‌ماكارێكی تورك ده‌ڵێت له‌توركیادا گه‌ر كه‌سێك وه‌ك باشترین ده‌رهێنه‌ر ده‌ستنیشان بكه‌ین ئه‌وه‌ بێ دوو دڵی ده‌بێ بڵێین یه‌لماز گۆنای، گه‌ر بلێین كه‌سێكی تریش له‌ دوای ئه‌و هه‌ڵبژێرین ئه‌وه‌ هه‌رده‌بێت بلێین گۆنای، له‌وانه‌یه‌ كه‌سانی تر هه‌بن شایسته‌ی ئه‌وه‌بن، به‌لاَم له‌ دوای جاری 9 و 10ده‌یه‌م ده‌توانن ئه‌و نازناوه‌ بۆ خۆیان هه‌ڵبگرن.گۆنای نازناوی هونه‌رمه‌ندی سه‌ده‌ی بیسته‌می پێ ده‌بڕێت كه‌ له‌ دونیادا هیچ هونه‌رمه‌ندێك له‌ هیچ ولاَتێكدا وه‌ك ئه‌و له‌ پێناو بێ به‌شی مرۆڤایه‌تیدا به‌رهه‌میهونه‌ری ئه‌ده‌بی به‌رهه‌م نه‌هێناوه‌و به‌ قه‌د ئه‌ویش له‌ سه‌ر كاره‌كانی زیندانی نه‌كراوه‌.به‌رامبه‌ر به‌ پرسیاری خه‌ڵك له‌وكاته‌دا كه‌ یه‌لماز گونایله‌ توكیا ڕایكردووه‌ ، گۆنای ده‌ڵێت: من له‌زیندانه‌ بچوكه‌كانی توركیا ڕام نه‌كرد،به‌ڵكو زیندانه‌ گه‌وره‌كه‌ی توركیام جێهێشتووه‌.ی ه‌لماز گۆنایله‌ 114فیلم وه‌ك ئه‌كته‌رو 26فیلم وه‌ك ده‌رهێنه‌رو 15وه‌ك كۆمپانیای خۆی ده‌ریهێناون و 64سیناریۆی نوسیوه‌ له‌گه‌ل هه‌ردوو فیلمی سیسته‌م و ڕێگا.ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ تا ساڵی 1981 22 خه‌لاَتی به‌ ده‌ستهێناوه‌،جگه‌ له‌مه‌مه‌ش له‌ ساڵی 1982به‌ فیلمی ڕێگا له‌گه‌ل فیلمی ونبوونی گۆستا گاڤرێسی ئه‌مریكی به‌ ڕه‌گه‌ز یۆنانی به‌یه‌كه‌وه‌ خه‌لاَتی چڵی دارخورما ی ئه‌و ساڵه‌ی فیستڤاڵی كانی فه‌ره‌نسا یان به‌ ده‌ستهێنا.پاش به‌ ده‌ستهێنانی فستڤاڵی كان گۆنای به‌ نیازبوو له‌گه‌ڵ حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران له‌ ناوچه‌ شاخاویه‌ ئازادكراوه‌كانی كوردستان به‌ زمانی كوردی به‌رهه‌م بهێنێ، به‌لاَم مه‌رگ ڕێگای پێنه‌دا و ،له‌ 9/9/1984 له‌ نه‌خۆشخانه‌ی یونڤێرستیپاریس كۆچی دوایی ده‌كات و له‌ ڕۆژی 13/9 له‌ سه‌ر وه‌سیه‌تی خۆی له‌ گۆڕستانی پێر لاشێز ئه‌و گۆڕستانه‌ی قاره‌مانانی كۆمۆنی پاریسی لێنێژراوه‌ ده‌ینێژن.جێی ئاماژه‌یه‌ له‌ مێژووی فه‌ره‌نسا بۆ جاری دووه‌مه‌ دوای هونه‌رمه‌ندێكی فه‌ره‌نسی زۆرترین ژماره‌ی خه‌ڵك به‌شداری له‌ ڕێو ڕه‌سمی ناشتنی ته‌رمی یه‌لماز گۆنایدا ده‌كه‌ن، كه‌ له‌م كاته‌دا وه‌زیری ڕۆشنبیری فه‌ڕه‌نسا و مه‌دام میتران دۆستی كوردو هاوسه‌ری فرانسۆ میترانی سه‌رۆكی ئه‌و كاته‌ی فه‌ره‌نسا و چه‌ندین هونه‌رمه‌ند به‌شداریان له‌ ناشتنی ته‌رمی پیرۆزی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ی جیهانی سینما ی چه‌وساوه‌كان ده‌كه‌ن.
ژێده‌ر / سايتی تيله‌فزيونا گه‌لی كوردستان

یاسایێن كوربه‌ندى :-


1- دڤێت بابه‌ت ل دور (یه‌لماز گونه‌یى) بیت, چ باسێ ژیانا وى یان كارێت وى, یانژى گوتارێت هزرى ل دور گونه‌یى و بابه‌تێت ره‌خنه‌یى بن.
2- هه‌ر بابه‌ته‌كێ دگه‌هیته‌ كوربه‌ندى دڤێت ناڤێ دروست یێ به‌رهه‌ڤكار, یان خودانێ وى بابه‌تى (نڤێسین, وینه‌, ڤدیو ... هتد) ل سه‌ر هه‌بیت داكو ل سه‌ر ناڤێ وى بهێته‌ به‌لاڤ كرن, دیسان ئه‌گه‌ر وێنه‌كێ فرێكه‌رى ژى دگه‌ل هه‌بیت باشتره‌.
3- هه‌ر بوچوونه‌ك و هه‌ر نڤێسینه‌ك ده‌ربرینا فرێكه‌رى یه‌, و كوربه‌ند نه‌ به‌رپرسیاره‌ به‌رامبه‌ر هیچ تشته‌كى بتنێ ئه‌وێت ناڤێ كوربه‌ندى ل سه‌ر بن, یان ئه‌گه‌ر بابه‌ته‌ك ژ جهه‌كى هاتبیته‌ ڤه‌گوهاستن و مافێ ڤوگه‌هاستنێ یا پاراستى بیت كوربه‌ند نه‌ به‌رپرسه‌ ژ ڤێ چه‌ندێ.
4- هه‌ر تشته‌كێ دگه‌هیته‌ كوربه‌ندى دبیته‌ مولكێ كوربه‌ندى و ماف هه‌یه‌ وان نڤێسینا و وینه‌ ... هتد ب ناڤێ خوه‌ به‌لاڤ بكه‌ت, دگه‌ل دیاركرنا ناڤێ خودانێ وێ یێ ره‌سه‌ن .
5- كوربه‌ند پاداشتێت مادى نا ده‌ته‌ پشكدارا, به‌لكو ئه‌و كه‌سێت چالاك ب ریێا سوپانامێت نڤێسانكى دێ سوپاسیا وان هێته‌ كرن.

پشتى 25 سالا ژمرنا یه‌لماز گونه‌ى سه‌را دهوكێ دا





























شینوار كه‌مال
ل سپێده‌هیا روژا پێنج شه‌مبى رێكه‌فتى 24/12/2009 كو ده‌ستپێكا زڤستانێ بوو و تاڤه‌كا خاڤ و بایه‌كێ سار دهات, ل به‌رده‌رگه‌هێ سه‌روكاتیا زانكویا دهوك, ژماره‌یه‌كا زور یا خه‌لكى داروه‌ستیایى بوون و پسته‌ پست ژى َدچوو و هه‌رئێكى دگووته‌ یى َدى راسته‌ یه‌لماز گونه‌یى هاتیه‌ ڤێرێ ؟ بریاردا گوتى دێ دا بچنه‌ ژوور دێ بینین كا هاتیه‌ یان نه‌" ده‌مژمێر بو 10 هه‌مى ده‌نگ بى َده‌نگ بوون و گوه مانه‌ ڤه‌چنى, ژ نشكه‌كێ ڤه‌ ده‌نگه‌ك بتنێ هات و كاك (هێرش ره‌شید) سه‌روكێ رێكخراوا مه‌ند بخێرهاتنا مێهڤانا كر و سوپاسیا ئاماده‌بوونا وان كر.
د دویڤدا خانم (ڤیان ماى) رێڤه‌به‌را رێڤه‌به‌ریا هونه‌رێت سینه‌ما دهوك, سوپاسیا وان كه‌سا كر یێت بڤى كارى رابووین.
پاشى (شینوار كه‌مال) به‌حسێ وان كارێت ئه‌و پێ رابووى ژ به‌رهه‌ڤكرنا كارێت گونه‌ى و ده‌رهێنانا فلمێ (باشوریێ خوه‌راگر) ئه‌وى ژ سیناریو و ده‌رهێنانا شینوار كه‌مالى .
ئێكسه‌ر پشتى هینگى هول تارى بوو, و گونه‌ى ل هولێ ئاماده‌بوو و فلمێ (دیوار) ئه‌وێ یه‌لماز گونه‌ى ل سالا 1983 ل وه‌لاتێ فره‌نسا دروست كرى كو ژ سیناریو و ده‌رهێنانا وى بوو, و ئه‌ڤ فلمه‌ هاتبوو وه‌رگێران بو زمانێ كوردى ژلایێ (شینوار كه‌مال, نیروژ كه‌مال, كاژین ماى و شه‌مزین خه‌لیل) بو ماوى ئێك ده‌مژمێر و پێنجى خوله‌كا ڤى فلمى ڤه‌كێشا و فلمى هه‌مى كێشه‌یێت ملله‌تێ كورد وه‌ك بێ خودانى و ته‌عدایى یا ژهه‌مى جورا ل وان دهێته‌ كرن سه‌ره‌رایى هندێ هه‌ر ئه‌و دبێ ده‌نگن و به‌ره‌ڤانیێ ژ مافێت خوه‌ ناكه‌ن و پشتى دانا گه‌له‌ك قوربانیا ژنوى ژ خه‌و هشیاردبن و ب سه‌رهلدانێ رادبن به‌لێ ئه‌و مافێت وان داخواز كرین نه‌ ئه‌و بوون یێت ئه‌و پێتڤى داكو كێشا وان چاره‌ببیت, دگه‌ل هندێ به‌رده‌وام وه‌لاتێت زل هێز و پارێزڤان دره‌وا لێ دكه‌ن و دبێژنێ پشتا خوه‌ بمه‌ گه‌رم بكه‌ن و د پشت را دربێ خوه‌ دوه‌شیننێ و وان ژناڤ دبه‌ن, گونه‌ى ب هوستایه‌تى ئه‌ڤ چه‌نده‌ ب رێیا هنده‌ك زیندانیێت زاروك دیاركربوو, و پرانیا وان كه‌سێت ل به‌ر وى فلمى نه‌شیان روندكێت خوه‌ بكرن و هنده‌ك ژوان ژ هولێ ده‌ركه‌فتن و نه‌شیان به‌رده‌وامیێ بده‌نه‌ فلمى.
ددویڤدا ماموستا (د. ئیبراهیم محمود) ماموستایێ زانكویا (صلاح الدین) و هه‌لگرێ باوه‌رناما دكتورا دوارێ راگه‌هاندنێ دا, و خودانێ په‌رتوكا ب ناڤ ده‌نگ (يلماز طوناى و دور السينما الوثائقية في النظال و الوطنى) چه‌نده‌ك ژیانا گونه‌ى بو ئاماده‌بوویا ڤه‌گێرا و چه‌ندین پرسیار ژلایێ ئاماده‌بوویاڤه‌ ژێ هاتنه‌ كرن.
پاشان جاره‌كا دى هول تارى بوو ڤه‌ و به‌لگه‌ فلمێ (باشوریێ خوه‌راگر) كو ژ سیناریو و ده‌رهێنانا (شینوار كه‌مال) بوو, هاته‌ نیشان دان و ڤى فلمى ب تێر و ته‌سه‌لى به‌حسێ خه‌بات و شاكار و ژیانا گونه‌ى كر, و پشتى ئه‌ڤ فلمه‌ ب دوماهیك هاتى خه‌لات و سوپاس نامه‌ بو وان كه‌سا هاتنه‌ به‌خشین یێت به‌شدارى دڤى كارى كارى دا كرى و ددویڤدا ده‌مێ رێزگرتنێ ئه‌وێ ژلایێ وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیرى و لاوان رێڤه‌به‌ریا هونه‌رێت سینه‌ما-دهوك و رێكخراوا مه‌ند بو یه‌كسانیێ هاتیه‌ به‌رهه‌ڤكرن و ب دوماهیك هات وهه‌ركه‌س بو سه‌ر مال و كارێ خوه‌ زڤرى و یه‌لماز گونه‌ى بریا ردا بمینیته‌ ل دهوكێ و ژیانا خوه‌ یا ماى ل وێرێ ته‌مام بكه‌ت و دگه‌ل وان هه‌مى ئاماده‌بوویا چوو مالێت وان.

(ده‌مه‌ك دگه‌ل یه‌لماز گونه‌یى)



وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیرى و لاوان , رێڤه‌به‌ریا سینه‌مایێ – دهوك و رێكخراوا مه‌ند بو یه‌كسانیێ.
دێ ده‌مه‌كێ رێزگرتنێ بو هونه‌رمه‌ندى َمه‌زنێ كورد (یه‌لماز گونه‌یى) ئه‌نجام ده‌ن.
ل روژا پێنج شه‌مبى , رێكه‌فتى 24/12/2009 ل هولا خانى ل سه‌روكاتیا زانكویا دهوك.

به‌رنامه‌ :-
ده‌مێ سپێدێ
10:00 ده‌سپێك
10:03 په‌یڤا بخێرهاتنێ
10:10 په‌یڤا وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیرى و لاوان
10:20په‌یڤا لێژنا به‌رهه‌ڤكار
10:30 نیشاندانا فلمێ (دیوار) سیناریو و ده‌رهێنان (یه‌لماز گونه‌یى)0 هاتیه‌ وه‌رگێران بو زمانێ كوردى (ژێرنڤیس)
12:30 بێهنه‌ڤه‌دانا نان خوارنا نیڤرو
ده‌مێ ئێڤارى
2:30 نیشاندانا به‌لگه‌فلمێ (باشوریێ خوه‌راگر) ژ سیناریو و ده‌رهێنانا (شینوار كه‌مال)
4:00 ده‌مه‌كێ ڤه‌كرى بو (د. ئیبراهیم محمود) ماموستایێ زانكویا (صه‌لاح الدین).
4:45 خه‌لات و سوپاسنامه‌.

هولا خانى ل سه‌روكاتیا زانكویا دهوك




فلمێ (دیوار)


ئه‌ڤ فلمه‌ ل سالێت 1982-1983 ل باكورێ فرنسا و بهاریكاریا حكومه‌تا فره‌نسى, هاتیه‌ دروست كرن, ل ئێك ژ دێرێت كه‌ڤن هایته‌ وێنه‌كرن, پشتى كو هاتیه‌ گوهرین و وه‌ك زیندانێ لێكرى, و ئه‌ڤ فلمه‌ ل دور زیندانیا هاتیه‌ دروست كرن نه‌مازه‌ زیندانیێت ژن و زاروك, و هه‌مى جورێت ئه‌شكه‌نجه‌دانێت دویرى هه‌مى بنه‌ما و یاسایێت مروڤایه‌تى و جیهانى, ل دژى وان زیندانیا دهێ،ه‌ بكارئینان , گونه‌ى ب شاره‌زاتیى ئه‌و سه‌ربورێت د ژیانانا خوه‌ د زیندانكرنا خوه‌ دا دیتیت دڤى فلمى دا دیاردكه‌ت, ماوه‌یێ فلمى ئێك ده‌مژمێر و پێنجى خوله‌كه‌, سیناریو و ده‌رهێنان: یه‌لماز گونه‌ى , رێڤبه‌ره‌ێ وێنه‌یى : ئا. ئاكای, رولێت سه‌ره‌كى : ت , كورتێز, ی : میسكى, به‌رهه‌مێ (گونه‌یى پرودیوكسونس) و ته‌له‌فزیونا وه‌لاتێ فره‌نسا و (فلم پرودیوكسونس) و وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیرى یا فره‌نسى , زمانى وى توركیه‌ و هاتیه‌ وه‌رگێران ژلاێى (شینوار كه‌مال) ڤه‌ بو زمانێ كوردى (ژێرنڤێس).
بتنێ نڤێسه‌رێ بابه‌تى به‌رپرسیاره‌ ژ نڤێسینا خوه‌